51 Yıllık Alaylı Gazetecilik Yıllarım

51 Yıllık Alaylı Gazetecilik Yıllarım

Politika Gazetesi 2014 yılında yayına başlarken doğrusunu söylemem gerekirse 100. sayısını görebileceğimi aklıma bile getirmemiştim. İlk sayısı 28 Kasım 2014’te çıktı. 15 günlüktü ve fiyatı 1 TL olarak belirlenmişti. İlk manşet haberimiz de “Soma’dan Ermenek’e Türkiye’nin asıl gerçeği...” başlığıydı. 13 Mayıs 2014’te Manisa ilinin Soma ilçesindeki kömür madeninde çıkan yangın nedeniyle 301 madenciyi, geliyorum diyen bir kaza sonucu yitirmiştik. Ardından 28 Ekim 2014’te Karaman’ın Ermenek ilçesindeki madeni su basması sonucu 18 işçi yaşamını yitirdi. Birileri bunu “fıtrat” diye nitelese de her iki maden kazası da patronların vurdumduymazlığı, açgözlülüğü sonucuydu, daha açık söylemek gerekirse cinayetten başka birşey olarak nitelenemezdi. Bu yüzden ilk sayımızda Ermenek’te katledilen bir işçinin babası, Recep babanın 7 TL’lik yırtık lastik ayakkabısıyla oğlunun cenazesini gömdüğü fotoğrafını yayınlamıştık. Gazete ve TV yayınlarına yansıyan bu fotoğraf sonrası devlet, kaymakamı eliyle Recep Baba’ya 11 TL’lik lastik ayakkabı hediye etmişti…

İlk Sayı Baskıda

Politika’nın ilk sayısı Ezgi Matbaa’da rotatifte döndüğü gün 2-3 dakikalık bir video çekmiştim. Gazetenin Sahibi ve Sorumlu Yazıişleri Müdürü, 2015’te Ankara Gar katliamında yitirdiğimiz Kemal Tayfun Benol yoldaşımız, Genel Yayın Koordinatörü Kemal Atakan ve Yayın Kurulu Üyesi Ayla Boran akşam matbaaya uğradılar. Çektiğim videoyu izlettirdim. Hepsinin gözleri doldu... Birer gazete alıp gittiler. Ertesi gün Tayfun ve Ayla matbaaya uğrayıp gazetenin gideceği adresleri paketleyip ilk sayımızın gönderimini sağladılar.

Politika’nın 24. sayıdan 33. sayıya kadar sahip ve sorumluluğunu Ayla Boran üstlendi. 34. sayıdan itibaren ise imtiyaz sahibi olarak Mustafa Suphi Vakfı Merkez Organı olarak yayınlanmaya başlandı. 36. sayıdan itibaren de sorumlu yazıişleri’ne Armağan Barışgül getirildi.

Bugünlerde neredeyse 12 yılını geride bırakan Politika Gazetesi’ni eğer 15 günlük olarak çıkarmaya devam edebilseydik tam 288. sayısını geride bırakmış olacaktık. Ne müthiş birşey olurdu. Gazetenin sürekliliğini sağlamakla birlikte periyodunu aynı ölçüde tutturamamış olmamızın nedenlerinin başta geleni hiç kuşkusuz maliyetinin ve dağıtım masraflarının korkunç rakamlara ulaşmasıdır. 1 lira karşılığında edinilebilecek gazetenin bugün 100 lirayı bulan maliyeti korkunç gerçekten…

Gazeteciliği İYG’de öğrendim

Ben de önümüzdeki Kasım ayı içinde alaylı gazeteciliğe adım atışımın 51. Yılını dolduracağım. Okuduğum Vatan Mühendislik elektrik bölümünü son sınıfta bırakıp, 1975 yılında yayın hayatına başlayan İlerici Yurtsever Gençlik Gazetesi’nin (İYG) bir çalışanı olarak Cağaloğlu’na adım attım. O günlerde Cağaloğlu basın-yayın dünyasının kalbi sayılırdı. Neredeyse tüm büyük gazeteler oradaki matbaalarda basılırdı. Saatler 15-16’yı gösterdiğinde rektifiye edilmiş kamyonlara yüklenen farklı gazeteler süratle İstanbul dışındaki kentlere son süratle yol almaya başlardı. İstanbul Adliyesi’nin karşısında Klodfarer sokakta Örer İşhanı’nın küçücük tek odasında İYG’nin ilk sayısı 1975 yılı 17 Kasım’ında yayınlandı. Bu tarih bilinçli bir tercihti. 10 Kasım, Dünya Demokratik Gençlik Federasyonu’nun (WFDY) 1945’te kurulduğu gün, 17 Kasım ise Uluslararası Öğrenciler Birliği’nin (IUS) (1946) kuruluş tarihiydi. Ve 10-17 Kasım günleri “Dünya Gençlik ve Öğrenci Haftası” olarak kutlanıyordu. İYG’nin ilk sahibi Serter Ersin ve ilk yazıişleri müdürü Bahattin Seven’di. Serter Ersin’den sonra sahipliği üstlenen Rıfat Güler 1980 Eylül faşist darbesine kadar süren dönemde olağanüstü gayretle gazetenin yaşamasını sağladı. İYG 85 sayı yayınlandı. Tirajı 40 binlere dayandı. İYG kapatılınca 8 sayı Gençlik Dünyası, o da kapatılınca 1 sayı Gençlik Haberleri gazeteleri yayınlandı. Bahattin Seven yurtdışına çıktı, hapse girmekten kurtuldu, sonraki yazıişleri sorumlusu Erhan Tuskan 11 yıla yakın cezaevinde tutuklu kaldı.

İYG konusunu kapatmadan yakınlarda İGD’nin 50. Yılı nedeniyle yayınlanan Adnan Sel’in yayına hazırladığı “Düşlerinin Peşinde, Kavganın İçinde İGD” kitabına ilişkin de bir iki şey söylemek gerekir. Adnan Sel, Mehmet Boz’la yaptığı sözlü tarih çalışmasında “İYG çıktıktan sonra gençlik politikasının yaygınlaştırılmasına etkisi oldu mu? Sen bu anlamda öğrenci Gençlik Bürosu üyesi olarak yazılar hazırlayıp gönderdin mi? İYG’deki arkadaşlarla ilişkilerin nasıldı?”diye soruyor. Bu soruya şöyle yanıt veriyor Mehmet Boz; “İYG’ye gelince, İYG doğrudan partiye bağlıydı. İYG ayrıca İGD’nin yayın organı değildi. İGD yöneticilerinden yazı vb. istemleri olmadı. İYG’de çıkan yazılar İGD yönetiminin gündeminde hiç yer almadı.” Ne diyeyim Mehmet Boz, seni iki dönem bu yönetime alan akılda suç. İki satır yazıyı bir araya getiremiyorsan, Büro’nda görevli arkadaşlarına öğrenci gençliğin sorunları üzerine yazı yazdıramıyorsan neye yarıyorsun? Gazeteler basılıp derneğe getirildiğinde bir kere gazete katladın mı? Örgütlendiğiniz her yere önce gazetenin gittiğini bilmiyor musun? Hadi onu da bilmiyorsun, Lenin’in “gazete sadece kolektif bir propagandist ve kolektif bir ajitatör değil, aynı zamanda kolektif bir örgütleyicidir.” cümlesine de hiç rastlamadın mı?  Açıp baksaydın herhangi bir sayısını İYG’deki bütün yazı ve haberlerin İGD faaliyetleri ile ilgili olduğunu görürdün... İYG sadece bir gazete değiildi. Onun ötesinde bu alanlara eleman yetiştiren bir okuldu. Birçok arkadaşımız, bu okulda öğrendikleriyle, kitle örgütlerinin, sendikaların yayınlarında görevler üstlendiler.

Proleter İstanbul

12 Eylül faşist darbesi sonrasında yine illegal bir gazete çalışması gündeme geldi. Birkaç kişiyle bir araya gelindi. Operasyonların artmasıyla çalışmalar askıya alındı. 1982’de Cihan Şenoğuz, Ömer Ağın, Adil Demirci yakalandı. Kasım ayında ise TKP İstanbul İl Sekreteri Mustafa Hayrullahoğlu (Deniz) yakalanıp gözaltında işkenceyle katledildi. 1983 Eylül ayı başlarında, TKP 5. Kongresi öncesinde alel acele “Proleter İstanbul” adında İstanbul İl Komitesi’nin yayın organının çıkarılması istenildi. Bu konuda daha fazla şey yazmama gerek yok. İlgilenenler, Berdan Dere’nin imzasını attığı “Teknik Komite” kitapçığında Proleter İstanbul ile ilgili “eksik” sözlü tarih çalışmasına bakabilir. En belirgin eksiklik, Bilen Yoldaş’ın “Savaş Yolu” kitabının sigara paketi büyüklüğünde basılıp dağıtılması yok sayılmış olmasıdır. Üstelik bu kitabın yukarıdan gelen “dağıtımını durdurun” direktifine rağmen verilen soruya “kitap basmadık” yanıtı verilmesi... Ben bir “eleman” olarak görevimi yerine getirdim. Bastığım tüm sayıların digital halini Berdan’ın ricası üzerine TÜSTAV’a eksiksiz ilettim. İlk günlerde Tüstav Süreli Yayınlar Sekmesinde “Proleter İstanbul”un digital halinin Orhan Demirbağ bağışı olduğuna dair bir ibare varken sonradan silindi. Hiç sorun değil benim için. Adımın olup olmamasının ne önemi var? Bunu sevdiğim bir arkadaşımın cümleleriyle noktalayayım: “Geçmişte yaşananları farklı anlatmak mümkündür ama değiştirmek asla...” Sonrasında da Vakıf’ta görevli bir arkadaş evime uğradığında ona orijinal baskı hallerini de eksiksiz teslim ettim. Sanıyorum 41 sayı idi...

1986 ortalarından itibaren gençlik sorumlularının görevlerinin askıya alınıp, yurtdışında alıkonulmaları üzerine Nabi Yağcı tarafından görevlendirildiklerini söyleyen kimilerinin yatay ilişkilerle bazı arkadaşlarla görüşme çabalarına tepki olarak ilişkileri devretmeyeceğimizi söyledik. Bunun üzerine TKP’nin Sesi Radyosu’nda Parti Marşı’nın ardından yayın üç kez vuran gongun ardından, “dikkat dikkat ... yoldaş. Şu an bağlı bulunduğun ilişki partiye zarar veriyor. Doğru ilişki ... yoldaştır. Dikkat dikkat ...” biçiminde yayınlar yapılmaya başlandı. Bu yayınlar üzerine bazı arkadaşlar “doğru yolu” buldular. Tehditler sürdü. Hatta Ahmet Muhtar, Antepli bir yoldaşla bana haber göndermiş, Karaköy’de buluştuğumuzda Başkanın, “Parti üç kıçı kırığa boyun mu eğecek” dediğini iletti. Aşağıdaki anlatılanlar TÜSTAV arkadaş tartışmalarından büyük bir olasılıkla benimle ilgili bir karar üzerine yapılan konuşmaların belgeleri;

ERDAL TALU (09.10.2003; D-568-Erdal)

Prag’daki TKP 6. Kongresi ile ilgili olarak, hafızamda kalmış bir olayı hatırlar gibiyim. Kongreye bir itiraz başvurusu değil de, sanki bir “görevden almayı” veya “üyelikten çıkarılmayı” onaylamaya yönelik bir karar vardı. Olay oldukça “eski”, artık güncel bir anlamı kalmamış ve kapanıp gitmiş bir konu idi. Ancak, 5. Kongreden itibaren yaşanmış kimi olayların, 6. Kongre’de onaylanması, “usul” olduğundan gündeme gelmişti.

Bu karara, Macaristan’dan gelen eski yoldaşlar itiraz etti ve Kongrede açıklama istediler. Olayın kapanmış olduğunu açıklayarak, yoldaşları ikna etmeye çalıştık. Ancak onlar, “Böyle kararlardan geçmişte çok çektik, bizim için konu ilkeseldir ve bizden onay vermemizi istemeyin” diyerek aleyhte oy kullandılar. Konu çarpıcı olduğu için hafızamda kaldı. Benden başka, böyle bir olayı hatırlayan var mı?

FERİDUN GÜRGÖZ (10.10.2003; D-571-Feridun)

Hatırladığım kadarı ile Partiden bir çıkarılma kararı 6. Kongre konusu idi. Ahmet Muhtar’a konunun ne olduğunu anlatması için söz verildiğini hatırlıyorum. Muhtar, 6. Kongrede bana çok yakın bir yerde oturuyordu.

Bu konuya ilişkin belli açıklamalar yapmıştı. Galiba konu, gençlik örgütünden, Partiden çıkarılmış bir kişinin konusuydu. (Böyle geniş yazmamın nedeni belki bize başka şeyleri de hatırlatabilir diyedir.)

Konuşmaların sonunda bu konu oylandı. Ben konuyu tam anlamamakla beraber “yönetim doğru yapmıştır” anlayışı ile kararı onaylayan tarafta yer aldım. Erdal’in hatırlaması yaşlı yoldaşların karara karşı oy kullandıkları şeklinde, ben ise yaşlı yoldaşların hepsinin çekimser oy kullandıklarını hatırlıyorum.

AHMET KARDAM (11.10.2003; D-577-Kardam)

TKP 6. Kongresi’nde “eskilerin” bir “ihraç” kararına karşı çıktıklarını ben de gayet iyi hatırlıyorum. Ama ben de Feridun gibi, karşı oy vermeyip, çekimser kaldıklarını hatırlıyorum. Ama belleğime güvenemiyorum. Bu olayı hatırlatman bence de çok iyi oldu. Unutulmaması gereken bir olay olduğunu düşünüyorum.

AHMET MUHTAR SÖKÜCÜ (14.10.2003; D-588-Muhtar)

İhtiyarların çekimser kaldıkları karar; Türkiye’deki gençlik çalışmalarından sorumlu komitede çıkan sorunlardan ötürü, komitenin dağıtılıp yeniden oluşturulması amacıyla alınan karara rağmen ilişkileri devretmeyen, hizipçi bir anlayışla çalışmalarını sürdüren, bir anlamda parti merkezine bayrak açanlarla ilgiliydi. Kararın içeriğini ve kaç kişi ile ilgili olduğunu hatırlamıyorum. Söz konusu komitenin nasıl oluşturulduğunu bilmiyorum. Ben sorunlar çıktıktan sonra devreye sokuldum. (...) Kongrede, ihtiyarların çekimser kalmasının nedeni, anlayabildiğim kadarıyla, geçmişlerindeki bazı olaylardan etkilenerek, “iyice bilmediğimiz bir konuda olumlu oy veremeyiz” biçimindeydi.

Adımlar’a eleman lazım...

Peki bundan sonra ne oldu? Beni ısrarla görüşmeye çağırıyorlardı. Her defasında da gitmeyeceğimi söylüyordum görüştüğüm kişilere. Yıl 1987 oldu. Proleter İstanbul’un yayını durdu. Kendi olanaklarımızla aldığımız alet edevatı da istediler, onları da verdim. Sonrasında Temel Dağıtımın sahibi Atillla Tanılkan da Çemberlitaş’ta çocuk yayınları çıkarıyorlardı. Bir gün benimle görüşmek istediğini söyledi. Görüştük... Eylül ayıydı. Bana “seni istiyorlar. Bir git gel, beraber işimiz var” dedi. Onu İYG döneminden beri tanır ve severdim. Ankara’da Yıldırım Beyazıt Sanat Enstitüsü’nden mezundu. Ben de orada bir yıl okumuştum. O benden önce mezun olmuştu. Ama Cağaloğlu’nda sohbet ederken bu konu geçmiş, daha sıcak dostluğumuz olmuştu. “Peki abi, gideceğim” dedim. Ve Ekim ayı başında gittim. Beni orada tutmayacaklarını öğrenmiştim. Bir aya yakın kaldım. Nabi ile Behice Boran Brüksel’de 7 Ekim 1987’de bir basın toplantısı ile TBKP’nin kurulduğu duyurusu yaptılar. Basın toplantısından 3 gün sonra Boran yaşamını yitirdi. Bu yüzden Nabi ile görüşmemiz için bekledim. Sonunda kaldığım odaya geldi. Orhan Yıldırım’a “bir sıkıntı var mı yoldaş” diye sordu. “Yok yoldaş” yanıtını aldı. Epey uzunca Gorbaçov’un “açıklık”, “yenilenme”, “parti içi demokrasi” üzerine politikalarını anlattı. Zaten çok yorgundu. Ben de uzatmadan, “ben de parti içi demokrasiden yanayım” diye birşeyler söyledim. Ve ülkeye döndüm. Adımlar isimli bir 15 günlük gazete çıkacağını İstanbul’da öğrendim. TKP adına Yusuf Karasoy sorumluymuş. Benimle görüşmek istiyordu. Görüştük... Beni gazetenin teknik hazırlığında istihdam etmeyi düşünüyormuş. “Niye teknik işler” diye sorduğumda, “sen biliyorsun bu işi” diye yanıtladı. TİP’lilerle birlikte çıkaracağımızı söyledi. Bizden de bu işi bilen birisinin olması gerektiğini geveledi. Ben “Yayın Kurulunda olursam çalışırım, teknik işlere de yardımcı olurum” dedim. Bir sorayım yoldaşlara deyip gitti. 3 gün sonra görüştük, “tamam yayın kurulunda olacaksın, yarın TİP’lilerle toplanacağız birlikte” dedi. Adımlar’da böylece çalışmaya başladım. İlk gazete toplantısında Genel Yayın Yönetmeni Umur Coşkun, bana hangi servisi almak istersin dediğinde, haber merkezi sorumlusu olurum dedim. İlk sayı hazırlandı, teknik sorumlusu arkadaşla birlikte pikaj işini bitirdik. O zamanlar yazılar mizanpajla IBM dizgi makineleri ile dizilir arkası mumlu kağıtlara çıktı alınır ve onlar kesilip yerlerine yerleştirilir, negatif film alınarak montajlanıp matbaaya götürülürdü. Film işini de kardeşim Osman’la yürüttüğümüz ofset film atölyemizde yapıyorduk. Sabaha karşı montajları yüklenip, Bahçelievler’de bulunan Son Havadis’in web tesislerine götürüyordum. Birkaç sayı bu işi ben yaptım sonra TİP’li bir arkadaş üstlendi bu görevi. Gazete sözde TBKP’nin yayın organıydı, ama kimse ötekini TBKP’li olarak görmüyordu. Herkes TKP’li, TİP’li olarak tarifliyordu kendisini. Ben zaten hiç TBKP’li olmamıştım. Yayın Kurulu toplantılarına bazen Toygun da katılıyordu. Ortayı bulmak için. Yusuf, TİP’li olanlarla sorunluydu. Tek parti hikaye olmuştu. Herkes birbirine dişlerini sıkarak bakıyordu. En rahatı bendim herhalde. Sonra Zülfü geldi. Onunda katıldığı bir toplantıda sormuştum. “Yoldaş burada parti var mı?” diye. Toygun “hık mık” diye yutkununca o da Toygun’a sert çıkmıştı. Yani kısaca iki parti tek parti olamamıştı, zaten bunun olurunun olmadığı da ta baştan belliydi. Bir süre sonra da Nabi ve Sargın çıktı. Nabi gelip koltuğa oturdu, Umur istifa etmişti. İstifa metnini hala saklıyorum. Hüseyin Çakır Yazıişleri müdürü oldu. Ben, “benden bu kadar” deyip ayrıldım.

2014 yılında bir arkadaşım, gel seni biriyle tanıştıracağım deyip beni Kemal Atakan’la tanıştırdı, İncirli’de bir kafede. İşte o gün bugündür Politika Gazetesi ve Mustafa Suphi Vakfı’ndayım. Gazetenin 100. sayısını görmem diyordum. Göreceğim muhtemelen...

 


Konuyla ilişkili diğer makaleler